HABERLER Anasayfa / Haberler / Haber Detay覺
ITUC – ULUSLARARASI SENDİKALAR KONFEDERASYONUNUN (ITUC) 2022 YILI KÜRESEL HAKLAR ENDEKSİ RAPORU (ÖZET)
05 January 2023 YAZAR : admin

ITUC’ un 148 ülkeyi ve uluslararası (ILO Sözleşmelerine ve temel çalışma haklarına dayalı) kabul görmüş 97 göstergeyi dikkate alarak işçi haklarının hem yasalar temelinde hem de uygulamada ne derecede korunduğunu değerlendirmek amacıyla 2022 yılında yinelediği araştırmaya göre; 

  • Ülkelerin % 87’ sinde Grev Hakkı ihlal edildi
  • Ülkelerin % 79’ unda Toplu Pazarlık Hakkı ihlal edildi
  • 113 ülkede (% 77) işçiler bir sendika kurma veya sendikaya katılma hakkının dışında tutuldu (Bu sayı 2021 yılında 106 idi.)
  • Ülkelerin % 66’ sında işçiler ya hiç yasal işlem hakkı kullanamadılar ya da adalete erişimleri kısıtlandı
  • 69 ülkede sendikacılar keyfi olarak alıkonulmuş ve tutuklanmıştır.
  • İncelemeye tabi tutulan ülkelerin % 41’ inde ifade ve toplanma özgürlüğü reddedilmiş ya da sınırlamştır.
  • Ülkelerin %74’ ünde yetkililer sendikaların kayıt işlemlerini sürüncemede bırakmış/engellemişlerdir  (Bu oran 2014 yılında % 59 idi.)
  • 50 ülkede işçiler şiddete maruz bırakıldı
  • 13 ülkede sendikacılar öldürüldü

Avrupa’ daki koşullara bakarsak, birçok ülkede toplu pazarlık hakları şiddetle ihlal edilmiş, Doğu Avrupa ülkelerinde bağımsız sendikal hareketler kuvvetli bir biçimde bastırılmıştır;  (Süren ihtilaf nedeniyle Rusya ve Ukrayna araştırmaya dahil edilmemiştir.)


Avrupa ülkelerinin, -  % 72’ i grev hakkını ihlal etmiş,

- % 54’ ü toplu pazarlık hakkını ihlal etmiş,
- % 41’ i işçileri sendika kurma ve sendikaya üye olma hakkının dışında tutmuş,
- % 32’ sinde işçilerin adalete erişmeleri engellenmiştir.


2022 yılında işçiler;

- Geçmişten gelen eşitsizlikler
- İklim krizi
- Pandemi dolayısıyla yaşam kaynaklarının kaybı
- Çatışmaların yıkıcı etkisi

gibi çoklu kriz alanlarının etkisine ön sıralarda maruz kaldılar. İşyerlerinde de demokrasi mücadelesinin ön saflarında yer aldılar. Hak ve sosyal adalet isteyenler acımasız baskılarla susturuldu.  İşçi hakları bakımından dünyanın en kötü bölgesi Orta Doğu ve Kuzey Afrika oldu. 

Çalışanların %60’ ı hak ve hukuktan yoksun kayıt dışı olarak çalışmakta.  Bu durum artık gelişmekte olan ülkelerin ötesine geçerek platform işlerine, teknoloji yan ürünlerinde çalışanlara uzanmaktadır.    Bir çeşit iş sözleşmesiyle çalışan %40’ ın dahi üçte biri güvencesiz işlerde çalışmakta ve devasa karların elde edildiği tedarik zincirlerinde insanlık dışı sömürüye maruz kalmaktadır.

ITUC Sosyal Mutabakatın yerle bir olduğunu ancak işçilerin birlikte yeni işlerle, haklarla, sosyal güvenceyle, adil ücretlerle ve yeniden güveni inşa ederek yenisini yazabileceklerini ifade ediyor.  Raporda sendikalar olmadan iklim değişikliğiyle mücadele ve teknoloji değişikliği sürecinde adil geçiş olamayacağını belirtiyor.

  • 2022’ de Demokrasi Krizi hüküm sürdü – İfade ve Toplanma özgürlüğü saldırı altındaydı – özgürlüklerin ve demokrasinin yapı taşları düzenli bir şekilde çözüldü.
  • Öfke çağı – Çatışma ve ihtilaflar 1945 yılından buyana en üst düzeye çıktı. Yaklaşık 2 milyar insan çatışma bölgelerinde yaşamaktadır, 84 milyon kişi de çatışma, ihtilaf ve insan hakları ihlallerinden ötürü evlerini terk etmek zorunda kalmışlardı.  İşçiler barış, demokrasi ve haklar için ön saflarda çağrı yaparken şiddetli saldırılara maruz kaldılar.  Sendika liderleri planlı bir şekilde katledildi.
  • Yasalar – Sosyal dönüşümün sağlanması ve işçi haklarının korunması bakımından yasalar etkin ve güçlü araçlardır.  2022 yılında Mısır, Hindistan, Moldavya gibi ülkelerde yasalar hakları bastırmak için kullanılırken, AB, ABD ve Uganda’ da hakları geliştirmek ve sosyal ilerlemeyi sağlamak amacıyla yasa reformları yapılmıştır.


Araştırma yapılan 148 ülkenin sıralanmasında kullanılan ITUC Küresel Haklar Göstergesine göre;

1. Hakların ara sıra ihlali         :  9 ülkede
2. Hakların mükerrer olarak ihlali         : 27 ülkede
3. Hakların düzenli olarak ihlali : 29 ülkede
4. Hakların sistematik olarak ihlali : 39 ülkede
5. Hakların hiçbir teminatı bulunmaması : 34 ülkede
5+. Hukuk kurallarının yok edilmesi dolayısıyla hiçbir hak garantisi bulunmaması :  10 ülkede

gözlenmiştir.